اقدام از طریق اجرای ثبت
چک از اسناد لازم‌الاجرا محسوب می‌شود و در برخی موارد می‌توان از طریق اداره ثبت برای وصول آن اقدام کرد. در این روش، دارنده چک می‌تواند علیه صادرکننده درخواست اجراییه ثبتی بدهد.
مزیت اجرای ثبت
- نیاز به رسیدگی ماهوی طولانی در دادگاه ندارد؛
- امکان توقیف اموال صادرکننده وجود دارد؛
- در برخی پرونده‌ها سریع‌تر از دادگاه است.
محدودیت اجرای ثبت
- معمولاً فقط علیه صادرکننده قابل اقدام است؛
- برای مطالبه خسارت تأخیر تأدیه ممکن است نیاز به دادگاه باشد؛
- اگر اختلاف ماهوی جدی وجود داشته باشد، ممکن است پرونده پیچیده شود؛
- شناسایی اموال بدهکار همچنان اهمیت دارد.
بنابراین انتخاب اجرای ثبت یا دادگاه باید بر اساس وضعیت چک، بدهکار، اموال قابل شناسایی و هدف دارنده چک انجام شود.
۴. شکایت کیفری چک بلامحل
در برخی موارد، صدور چک بلامحل می‌تواند جنبه کیفری داشته باشد. اما همه چک‌های برگشتی قابل شکایت کیفری نیستند. بسیاری از افراد تصور می‌کنند هر چک برگشتی جرم است، در حالی که چنین نیست.
مواردی که معمولاً مانع کیفری شدن چک می‌شود
در موارد زیر، چک ممکن است جنبه کیفری نداشته باشد:
- چک وعده‌دار باشد؛
- چک بابت ضمانت صادر شده باشد؛
- چک مشروط باشد؛
- چک سفیدامضا باشد؛
- چک بابت معاملات نامشروع یا ربوی باشد؛
- دارنده در مهلت قانونی اقدام نکرده باشد؛
- چک پس از صدور به دیگری منتقل شده باشد، در شرایطی که قانون محدودیت ایجاد کند.
بنابراین پیش از طرح شکایت کیفری، باید شرایط قانونی دقیقاً بررسی شود. طرح شکایت کیفری بدون وجود شرایط لازم، ممکن است به صدور قرار منع تعقیب منتهی شود و فقط زمان دارنده چک را از بین ببرد.
توقیف اموال بابت چک در یزد
یکی از مهم‌ترین اقدامات در پرونده‌های چک، توقیف اموال بدهکار است. بسیاری از صادرکنندگان چک، پس از برگشت خوردن چک یا اطلاع از طرح دعوا، اقدام به انتقال اموال می‌کنند. به همین دلیل، سرعت عمل در پرونده چک اهمیت زیادی دارد.
اموالی که ممکن است در حدود قانون قابل توقیف باشند عبارت‌اند از:
- حساب بانکی؛
- خودرو؛
- ملک؛
- حقوق و مزایا؛
- سهام و مطالبات؛
- اموال منقول؛
- طلب بدهکار از اشخاص ثالث.
البته برخی اموال ممکن است جزء مستثنیات دین محسوب شوند و توقیف آن‌ها با محدودیت روبه‌رو باشد. تشخیص این موارد در مرحله اجرای حکم اهمیت دارد.
تأمین خواسته در پرونده چک
در دعوای مطالبه وجه چک، دارنده می‌تواند از دادگاه درخواست تأمین خواسته کند. هدف از تأمین خواسته این است که پیش از صدور حکم نهایی، اموال بدهکار توقیف شود تا امکان وصول طلب در آینده از بین نرود.
در بسیاری از پرونده‌های مالی، گرفتن حکم کافی نیست؛ زیرا اگر بدهکار مالی نداشته باشد یا اموال خود را منتقل کرده باشد، اجرای حکم دشوار می‌شود. به همین دلیل، درخواست تأمین خواسته یکی از ابزارهای مهم برای دارنده چک است.
خسارت تأخیر تأدیه چک
یکی از پرسش‌های رایج در پرونده‌های چک این است که آیا دارنده می‌تواند علاوه بر اصل مبلغ چک، خسارت تأخیر تأدیه نیز مطالبه کند؟
در بسیاری از موارد، پاسخ مثبت است. دارنده چک می‌تواند با رعایت شرایط قانونی، خسارت تأخیر تأدیه را نیز از صادرکننده مطالبه کند. این خسارت معمولاً بر اساس شاخص اعلامی بانک مرکزی محاسبه می‌شود و می‌تواند مبلغ قابل‌توجهی باشد، به‌ویژه اگر از تاریخ سررسید چک مدت زیادی گذشته باشد.
برای مطالبه خسارت تأخیر تأدیه، باید در دادخواست به‌صراحت این خواسته ذکر شود. اگر خواسته به‌درستی مطرح نشود، ممکن است دارنده مجبور شود بعداً دعوای جداگانه مطرح کند.