اشنایی با دادگاه صلح
دادگاه صلح چیست؟
موضوع «صلح و سازش»، از موضوعات مهمی است که در احقاق حق و پیشگیری از اطاله دادرسی، بسیار موثر است؛ به همین جهت تکالیف قانونی نیز در این زمینه وجود دارد؛ چنانکه ماده ۱۹۲ قانون آئین دادرسی کیفری، بازپرس را مکلف می کند تا در صورت امکان، سعی در ایجاد صلح و سازش و یا ارجاع امر به میانجی گری کند.
ماده ۱۸۸ قانون آئین دادرسی مدنی نیز، دادگاه را در مرحله اول مکلف می کند بعد از شنیدن اظهارات طرفین، سعی در ایجاد صلح و سازش نماید.
در همین راستا، احیای صلاحیت شورا های حل اختلاف و توسعه ظرفیت صلح و سازش در این شورا، از اقدامات بسیار مهمی است که در دوره تحول دستگاه قضایی با تصویب قانون جدید شوراهای حل اختلاف انجام گرفته است.
طبق قانون جدید شوراهای حل اختلاف، هدف از ایجاد شورا های حل اختلاف، که زیر نظر قوه قضاییه تشکیل شده اند، ایجاد صلح و سازش و حل اختلاف بین اشخاص حقیقی و حقوقی غیردولتی، است و با اصلاحاتی که در قانون انجام شده، نقش صلح و سازشی شورا ها در جامعه تقویت می شود.
دادگاه صلح چیست؟
در قانون جدید شورا های حل اختلاف، یا ساختار های جدیدی به شورا های حل اختلاف اضافه شده و یا برای برخی ساختار های موجود، شرح وظایف جدیدی پیش بینی شده که تاسیس دادگاه صلح یکی از این موارد است.
به موجب ماده ۴ قانون شوراهای حل اختلاف مصوب ۱۴۰۲، قوه قضاییه مکلف است حداکثر ظرف یک سال از تاریخ لازم الاجرا شدن این قانون، در هر حوزه قضایی شهرستان، شعبه یا شعبی از دادگاه ها را تحت مدیریت و نظارت رئیس آن حوزه قضایی به عنوان دادگاه صلح تعیین کند.
طبق ماده یک آئین نامه اجرایی قانون شوراهای حل اختلاف مصوب ۱۴۰۳ دادگاه صلح، به این صورت تعریف شده است: دادگاه صلح شعبه یا شعبی از دادگاه های دادگستری است که بر اساس صلاحیت های مندرج در قانون تعیین می شود.
بر اساس ماده ۱۹ آیین نامه شورا های حل اختلاف، در هر حوزه قضایی شهرستان شعب دادگاه صلح به تعداد مورد نیاز تعیین و تشکیل می شود.
این شعب در حدود صلاحیت مذکور در قانون رسیدگی می کنند.
در صورت ضرورت و بنا به نیاز حوزه قضایی بخش، رئیس قوه قضاییه می تواند در حوزه قضایی بخش دادگاه صلح تشکیل دهد.
در صورت عدم تشکیل دادگاه صلح، دادگاه بخش به دعاوی و امور در صلاحیت دادگاه صلح نیز رسیدگی می کند.
تشکیل شعب دادگاه صلح حتی الامکان از محل حذف شعب فعلی دادگاه های نخستین صورت می گیرد.
در این صورت شعب مذکور تا تعیین تکلیف همه پرونده های موجود به فعالیت ادامه داده و بعد از اتمام پرونده ها منحل می شود.
ریاست دادگاه صلح با چه کسی است؟
بر اساس ماده ۲۰ آئین نامه قانون شورا های حل اختلاف ریاست و نظارت دادگاه صلح در استان با رئیس کل دادگستری استان و در حوزه قضایی شهرستان و بخش با رئیس حوزه قضایی است.
تمام دعاوی، جرایم و امور در صلاحیت دادگاه صلح که تا تاریخ تشکیل دادگاه های صلح در سایر دادگاه ها ثبت شده است، کماکان در همان مرجع رسیدگی و تصمیم گیری خواهد شد.
دادسرا پرونده های موضوع این ماده را از تاریخ تشکیل این دادگاه به دادگاه صلح ارسال خواهد کرد.
روسای کل دادگستری استان در اجرای ماده (۵۶۶) قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ با اصلاحات و الحاقات بعدی می توانند به منظور رسیدگی به موضوعات خاص، شعب یا مجتمع تخصصی دادگاه صلح تشکیل دهند و اعضای شورا یا شعبه شورا در معیت آن مستقر شوند.