پرسش وپاسخ حقوقی خانواده

پس از ازدواج هر یک از زن و شوهر قانونا به یکدیگر دارای وظایفی می شوند و مکلفند حقوق دیگری را محترم شمرده و رعایت کنند .

البته باید پذیرفت که در امور مربوط به زن و شوهر قبل از قانون و قواعد الزام آور حقوقی ، اخلاق و فطرت پاک انسانها معیار و ملاک یک زندگی همراه با آسایش است و هیچ گاه نمی توان با الزامات قانونی و احکام دادگاه دوام و بقای یک خانواده را تضمین کرد .

به هر حال قانون مدنی جمهوری اسلامی ایران برای تعیین حدود وظایف و حقوق زن و شوهر نسبت به یکدیگر مقرراتی را وضع کرده که به آنها می پردازیم .

1- زن و شوهر مکلف به داشتن روابط انسانی بوده و باید تمام تلاش خود را جهت تحکیم مبانی خانواده و پرورش فرزندان به کار گیرند .

2- در عقد دائم نفقه زن که عبارت است از مسکن ، لباس ، غذا ، اثاث ، هزینه درمان و... بر عهده شوهر است حتی اگر زن از نظر مالی غنی و یا دارای درآمد و شغل دولتی باشد .

در ازدواج موقت زن حق نفقه ندارد مگر اینکه برقراری نفقه بین زن و شوهر شرط شود و یا

اصولا عقد بر مبنای وجود نفقه برای زن و استحقاق بر آن تنظیم و جاری شده باشد .


3- زن باید در منزلی که شوهر تعیین می کند اقامت کند مگر آنکه اجازه اختیار تعیین منزل در عقدنامه بر زن داده شده باشد و یا اینکه بودن زن و شوهر در یک منزل برای زن خطر جانی یا مالی و یا شرافتی داشته باشد که در این صورت زن می تواند مسکن جداگانه ای برای خودش انتخاب کند و اگر به این علت زن مسکن جداگانه ای اختیار کرده باشد باز هم نفقه او بر عهده شوهر است .



4- زن حق دارد در صورت خودداری شوهر از پرداخت نفقه به دادگاه رجوع کند و دادگاه مکلف است میزان نفقه زن را بر مبنای وضعیت زن و متناسب با شان خانوادگی و اجتماعی او تعیین کند و شوهر را به پرداخت آن الزام نماید .



چنانچه شوهر از اجرای حکم دادگاه خودداری کند زن حق دارد برای طلاق به دادگاه دادخواست بدهد و دادگاه شوهر را به طلاق همسرش اجبار خواهد کرد .

5- اگر شوهر از پرداخت نفقه همسرش ناتوان باشد زن حق دارد مانند مورد بالا به دادگاه مراجعه کند و از شوهر طلاق بگیرد .



6 - شوهر حق دارد زن خود را از انجام حرفه یا صنعتی که منافی مصالح خانوادگی است یا مخالف حیثیات او یا همسرش است منع کند .


البته زن هم حق دارد برای این موضوع به دادگاه مراجعه کند و اگر ثابت شد که شغل زن مخالف با شان و حیثیت او یا همسرش نیست با حکم دادگاه می تواند به شغل خود بازگردد .



7- زن حق دارد مستقلا در دارایی خود هرگونه تصرفی کند برای مثال زن می تواند سهم الارث پدری اش را به سایر ورثه یا دیگران ببخشد و شوهر حق مداخله در این امور را نخواهد داشت .



8- زن یا شوهر حق دارند هنگام عقد هرگونه شرط معقول و مشروعی را به عقد اضافه کنند برای مثال شرط شود که هرگاه شوهر ، همسر دیگری را اختیار کرد زن وکیل شوهر برای طلاق باشد .


9- زن حق دارد تا زمانی که مهریه به او پرداخت نشده از انجام وظایفی که در مقابل شوهر دارد امتناع کند به شرط آنکه مهریه دارای اجل و زمان نباشد و به اصطلاح حال باشد پس اگر مهریه زن پرداخت مبلغ ... ریال برای دو سال بعد از عقد باشد مهریه زن موجل است نه حال و لذا زن حق ندارد از انجام وظایف خود در مقابل شوهر خودداری کرد این امر مانع از استحقاق برای دریافت نفقه نیست .



10 - نفقه زنی که به طلاق رجعی مطلقه شده در زمان عده بر عهده شوهر است .



البته اگر زن ناشزه باشد (نافرمان) و در این حالت از شوهر طلاق بگیرد نفقه به او تعلق نمی گیرد و اگر عده زن به واسطه فسخ نکاح یا طلاق او رجعی نباشد حق نفقه ندارد مگر آنکه از شوهر حامله باشد که در این صورت تا زمان وضع حمل حق نفقه دارد .

با سلام و خسته نباشید زوجه ای که از حق حبس استفاده می نماید آیا می تواند به بهانه استفاده از این حق از حضور در خانه زوج خودداری نموده و بر خلاف میل زوج در خانه پدرش سکنی گزیند.

 با سلام براساس نص ماده 1085 قانون مدنی، که اعلام می دارد زن می تواند تا مهر به او تسلیم نشده از ایفاء وظایفشی که در مقابل شوهر دارد امتناع نماید، عبارت وظایفی که در مقابل شوهر دارد لفظ عام است و کلیه وظایف محوله در قبال زوج را از جمله وظیفه حضور در منزل زوج را شامل می گردد و لذا مقید به وظیفه خاص نمی باشد. =

باسلام اینجانب(زوج) کارمندهستم وهمسربنده درمحل اقامتم مهریه ونفقه اش را مطالبه نموده که بنده درحال پرداخت اقساط آن هستم (یکسال زندگی مشترک بدون عروسی و بدون ازاله بکارت ) باتوجه به اینکه محل اقامت ومحل کار بنده کاملاً مشخص است (دردعاوی مهریه ونفقه)

 1-آیا زوجه می تواند دردادگاهی دیگرمثلاً تهران (غیر ازمحل اقامت بنده) یا بامجهول المکان معرفی نمودن بنده ویا با اعلام آدرس غلط اقدام به گرفتن طلاق نماید؟( بنده دراستان دیگری ساکن هستم وزوجه بنا به اظهارات خودش درحال حاضر و بدون کسب اجازه ازاینجانب مبادرت به ادامه تحصیل درتهران نموده است)

2- بنده چگونه می توانم مانع از ادامه تحصیل وی شوم؟ 3-باتوجه به اینکه زوجه درسند ازدواج خود رادیپلم وخانه دارمعرفی نموده و عقد نیز براین اساس منعقد گردیده وقرار براین بوده که زوجه کارهای منزل راانجام دهد(عرف محل نیز همینگونه است) وایشان منزل راترک نموده ، هزینه انجام کارهای منزل باتوجه به اینکه اینجانب فرهنگی هستم برعهده چه کسی است زوج یازوجه؟ (اگر قرار براین نبود که زوجه انجام دهد بنده باتوجه به اینکه دارای تحصیلات مهندسی هستم بافردی خانه دار ودیپلم ازدواج نمی کردم) باتشکر

با سلام

۱-اگر خواهان طلاق خوانده را مجهول المکان اعلام نمود دادگاه پس از انجام تحقیقات، اگر زوجه دلایل مقتضی بر ادعای خود داشت دادگاه می تواند حکم غیابی صادر نماید ولی زوج هر موقع که متوجه صدور حکم شد می تواند از حکم صادره تقاضای واخواهی نماید

۲-کسی نمی تواند از ادامه تحصیل شخص دیگری ممانعت نماید حتی همسر

۳-زوجه وظیفه ای در هزینه انجام کارهای منزل ندارد و هزینه انجام کارهای منزل با زوج است.

باسلام ایا دادگاه تجدیدنظر میتواند حکم الزام به تمکین زوجه را نقض نماید ونفقه را در اولویت قرار دهد؟ایا موردی هست که بتواند بر اساس ان حکم رانقض نماید؟

با سلام اصولاً و به طور کلی و براساس مقررات قانون آئین دادرسی مدنی، چنانچه دادگاه تجدید نظر ادعای تجدید نظر خواه را در موارد: عدم اعتبار مستندات دادگاه بدوی، ادعای فقدان شرایط قانونی شهادت شهود، ادعای عدم توجه قاضی به دلایل ابرازی، ادعای عدم صلاحیت قاضی یا دادگاه صادر کننده رأی، ادعای مخالف بودن رأی با موازین شرعی یا قانونی احراز نماید رأی بدوی را نقض می نماید. 

باسلام بعدازعقدمتوجه شدم که سن واقعی زوجه پنج سال بیشتر از سن کنونی اش هست که در شناسنامه فعلی درج شده است وایشان در مورد سن واقعی خودش من را فریب داده است و خودش را کمتر از سن واقعی اش نشان داده است باتوجه به این مورد واین که درطول عقد هستیم ایا میتوانم دادخواست فسخ نکاح بدهم ؟الطفا راهنمایی بفرمایید با تشکر

با سلام زیادی سن واقعی بر سن شناسنامه ای از عیوب مقرر در ماده 1123 قانون مدنی(قرن، جذام، برص، افضاء، زمین گیری، نابینایی هر دو چشم) نمی باشد، لذا از این باب نمی توانید درخواست فسخ نکاح نمایید، اما اگر در ضمن عقد شرط صفت خاصی (مثلاً داشتن سن فلان) کرده باشید و بعداً معلوم شود که طرف شما فاقد وصف مذکور بود، مطابق ماده 1128 حق فسخ خواهید داشت. 

با سلام اگر زوج مهريه زوجه را به حالت تقسيط در حال پرداخت است آيا زوجه ميتواند زوج بخاطر بدهي اش زوج را ممنوع الخروج كند درچه صورت وبا كدام قانون

با سلام بله- زوجه می تواند تا کل مهریه را از زوج دریافت ننموده است، زوج را از طریق واحد اجرای احکام دادگاه و یا از طریق واحد اجراییات اداره ثبت، بر حسب مورد به استناد ماده 17 قانون گذرنامه، ممنوع الخروج نماید.

سلام درصورتيكه خانمي خودش منزل زوج را ترك كند وبرود و اين موضوع را هم خودش اعلام بكند وشاهد هم براي ترك زن ازخانه شوهر وجودداشته باشدايا ترك انفاق تلقي ميشود ياخير؟اصلا معني ترك انفاق يعني چه؟ باتشكر

با سلام ترک انفاق یا ترک نفقه قاعدتاً از طرف زوج صورت می پذیرد نه زوجه، یعنی اینکه مردی خرجی و نفقه همسر خودش را نپردازد. ترک خانه توسط زن نشانه عدم تمکین است یعنی زن از مرد تمکین نکرده و او را ترک کرده است در این صورت زوج می تواند دادخواست الزام به تمکین بدهد. 

به فرزند پسر تاچند سالگي نفقه تعلق مي گيرد ؟ واگر پدر توانايي مال نداشته باشد و نتواند مخارج خودش را تامين كند آيا فرزند پسر ميتواند مطالبه نفقه كند ؟ تاچند سالگي؟

با سلام شرایط پرداخت نفقه اقارب طبق ماده 1198 و 1199 قانون مدنی، توانایی انفاق کننده و ناتوانی انفاق شونده است، لذا تا زمانی که شرایط مذکور باقی باشد فرزند استحقاق نفقه دارد.

من حدود 10 ماه هست عقد کردم و با همسرم سازش نداریم. وسواس فکری و عدم ثبات شخصیت دارند میخواستم بدونم اگر توافقی جدا بشیم من حق گرفتن مهریه دارم چون این مدت از لحاظ روحی خیلی اذیتم کردن و اگرمن درخواست طلاق بدم چطور باید دادگاه رو مجاب کنم به طلاق با گرفتن حقوقم.

با سلام در طلاق توافقی به هر شکلی به توافق برسید مطابق توافق شما اقدام می شود. اگر طلاق از طرف شما باشد باید دلیل و مدرکی داشته باشید که ثابت کند ادامه زندگی مشترک شما موجب عسر و حرج است . و عسرو حرج یعنی به وجود آمدن هر وضعیتی که ادامه زندگی را برای زوجه با مشقت همراه ساخته و تحمل آن مشکل باشد. مثل: 1-ترک زندگی خانوادگی توسط زوج حداقل به مدت 6 ماه متوالی یا 9 ماه متناوب در مدت یک سال بدون عذر موجه. 2- اعتیاد زوج به یکی از انواع مواد مخدر و یا ابتلا وی به مشروبات الکلی که به اساس زندگی خانوادگی خلل وارد آورد و امتناع یا عدم امکان الزام وی به ترک آن در مدتی که به تشخیص پزشک برای ترک اعتیاد لازم بوده است و.... و مواد دیگر. به ماده 1130 قانون مدنی رجوع شود.

مفهوم نزدیکی و ارتباط آن با مهر

زن و شوهری دو سال پیش ازدواج کرده اند شوهر در ظرف دو سال صرفا از دبر(پشت) ارتباط جنسی برقرار نموده است با توجه به این وضعیت

 1 - آیا زن می تواند به استناد عسر و حرج طلاق بگیرد؟

 2 - آیا در صورت موفقیت در اخذ گواهی عدم امکان سازش با توجه به این که پرده بکارت زن زایل نشده تمام مهر تعلق می گیرد و یا نصف مهر؟

 3 - آیا در این فرض رعایت مدت عده بر زن لازم است یا خیر؟

با سلام

در مورد سوال اول پاسخ مثبت است

درمورد سوال دوم زن مستحق کل مهر است زیرا که صدق عنوان نزدیکی اعم ازدبر و قبل است

و در مورد سوال سوم رعایت عده بر زن لازم است عده از امور تعبدی است و نباید گفت که رعایت عده صرفا برای حفظ نسب است پس در جایی که امکان شکل گیری نطفه نیست عده نیزمراعی نخواهد بود.

باید عرض کنم که خانوما  بدون زوال پرده بکارت هم حامله می شند و نمونه آن خانمای  دارای بکارت حلقوی است و تردیدی در این زمینه وجود نداره اما امکان نداره خانومی به لحاظ نزدیکی از دبر(پشت) حامله بشه مگر این که اسپرم بعد از نزدیکی بیرون از دبر ریخته شده و از طریق قبل وارد رحم شده باشه که برای رحمهای حساس چنین امری محال نیست حتی بعضا اسپرمی که رو شکم ریخته شده به لحاظ بی دقتی در پاک کردن کامل آن به نحوی از طریق قبل وارد رحم شده و منجر به بارداری زن شده است به همین لحاظ در قدیم به خانوما توصیه می کردند در حمام عمومی بدون آب ریختن ننشینند چون احتمال داشت اسپرمی رو زمین باشه و وارد رحم بشه و زنی را باردار کنه

 با عرض سلام و تشكر از زحمات شما

من در سال 82 با خانمي عقد كردم . 8 ماه پس از عقد يعني در مهر ماه 83 و با اولين اختلاف خانم مهريه خود را مطالبه كردند . چون هنوز نزديكي صورت نگرفته بود و دختر خانم هنوز خانه پدرش بود من به پرداخت نصف مهريه محكوم شدم .

نصف مهريه 380 عدد سكه ميشد كه اجراييه هم عليه من بر همين اساس صادر شد .
بلافاصله من درخواست اعسار و قسط بندي كردم كه نتيجه حكم دادگاه بدوي اين شد :
دو سوم 380 عدد سكه پيش پرداخت و مابقي ماهيانه نيم سكه . سپس من به حكم صادره اعتراض كردم و در فاصله اي كه منتظر حكم دادگاه تجديد نظر بودم به زندان افتادم بواسطه اعمال ماده 2 بر اساس اجراييه صادر شده بر مبناي 380 سكه . از زندان لوايحي به دادگاه تجديد نظر كه هنوز حكم را صادر نكرده بود دادم . در نهايت حكم دادگاه تجديد نظر بر اين اساس صادر شد : پيش قسط حذف و ماهيانه نيم سكه در حق زوجه و اين حكم قطعي است .

اين راهم عرض كنم كه در همان مهر ماه 83 من ابتدا يك اظهار نامه مبني بر دعوت به زندگي براي دختر دادم و بعد از آن دادخواست تمكين دادم كه درخواست من رد شد و اينچنين حكم صادر شد : چون دختر دوشيزه ميباشد و از حق حبس ماده 1085 استفاده مينمايد لذا تا مهريه اش را نگيرد حاضر به تمكين نيست و درخواست زوج رد ميباشد .
حال سوال من اينست كه آيا زوجه ميتواند وفق ماده 1085 نفقه خود را مطالبه كند ؟
آيا مطابق راي وحدت رويه كه گفته (( زني كه از حق حبس استفاده ميكند نميتواند بواسطه ترك انفاق از شوهر خود شكايت كند )) پس آيا مطابق اين راي وحدت رويه اگر همسر من بابت نفقه از من شكايت كرد من ميتوانم مطابق اين راي درخواست او را رد كنم يا بايد نفقه او را بدهم ؟

آيا حكم تجديد نظر صادر شده بابت اعسار و تقسيط مهريه توسط دختر قابل اعتراض است يا خير و اگر هست در چه مرجعي قابل اعتراض است و آيا با توجه به تجارب شما ممكن است حكم قسط بندي مهريه كه نيم سكه صادر شده افزايش يابد ؟

با تشكر از شما استدعا دارد راهنمايي بفرماييد .

توضيح:

بنام خدا و با سلام

استفاده از حق حبس با مبالغ زياد مهريه متاسفانه همچنان قانونيست

ولي شكايت كيفري ترك انفاق از مواردي نيست كه شامل حال شما شود .

البته اين به آن معني نيست كه همسر شما نتواند شكايت كند بلكه به معني آن است كه اگر شكايت بكند و شما در مقابل درخواست ايشان تقاضاي تمكين از ايشان داشته باشيد خواسته ايشان ديگر وصف كيفري نخواهد داشت .

راي وحدت رويه صادر شده مانع زنداني شدن زوج در اين شرايط بخاطر ترك انفاق در مقابل عدم تمكين زوجه ميشود .

بنابر اين با اين شرايط  و با توجه به درخواستهاي قبلي شما مبني بر تمكين زوجه در دادگاه كيفري به حبس محكوم نميشويد  .

اما بهر حال بلحاظ حقوقي حق نفقه زوجه بلحاظ حق حبس بجاي خود باقيست .

بعنوان توضيح : مراجع و دادگاهها بايد دقت داشته باشند كه حق حبس منحصر به تمكين خاص ميشود يعني زوجه ميتواند ارتباط جنسي نداشته باشد تا مهريه خود را بگيرد اما نميتواند در موارد تمكين عام سر پيچي كند لذا مواردي مثل خروج بدون اجازه از منزل موجب نشوز او ميشود در اين خصوص نظريه مشورتي هم وجود دارد .

در مورد حق نفقه زوجه هم بايد توجه داشته باشيد در زماني كه زوجه از حق حبس استفاده ميكند حقوقي كه بعنوان نفقه زن محسوب ميشود مثل مسكن و البسه و خوراك و . . . .مورد توجه قانون است و زن نميتواند با سرپيچي از قبول اين موارد درخواست گرفتن پول آنها را بكند

بنابر اين در شرايط حق حبس اگر زوج اعلام كند نفقه مثل مسكن و . . . مهياست و زوجه ميتواند از آنها استفاده كند و زوجه استفاده ننمايد و مثلاً در خانه پدرش بماند مسوليتي از جهت نفقه گذشته شامل حال او نميشود چون مرد به وظيفه خود عمل كرده است.

اما بحث حقوقي درخواست نفقه بين حقوقدانان و فقها بعد از دريافت اولين قسط مختلف است .عده اي عقيده دارند با وجود اعسار زوج از پرداخت مهريه و تقسيط آن زوجه از طرف حاكم ناگزير شده كه مهريه را بصورت اقساط بگيرد پس با گرفتن اولين قسط ملزم به تمكين است(تمكين خاص) در اين ميان ايت ا.. مكارم شيرازي از علمائيست كه در اين مورد نظري صريح و آشكار دارد .

اما عده اي ديگر بر اين نظرند كه اقساط معناي اعاده تمام مهريه را نميدهد و تا پايان دريافت آن زوجه ميتواند تمكين خاص نكندو نفقه هم بگيرد .( لذا با توجه به اينكه شما  ممكن است از يكي از مراجع تقليد در احكام تقليد كنيد ميتوانيد نظر فقهي و فتواي ايشان را در اين مورد در دادگاه استفاده كنيد و اين نظر فقهي نافذ خواهد بود )

در اين خصوص ميتوانيد ارتباط آنلاين هم با سايتهاي مراجع برقرار كنيد .

در ارتباط با تجديد نظر خواهي شما و صدور حكم مبني بر كم كردن مبلغ اقساط و اعلام اينكه اين حكم قطعيست ديگر قابل اعتراض نميباشد .اگر مواردي از حق تجديد نظر خواهي و يا فرجامخواهي وجود داشته باشد در خود حكم تصريح ميشود .

امكان تغيير مبالغ اقساط هم به اين بستگي دارد كه شرايط درآمد شما تغيير كند چون حكم صادره بر اساس وضعيت حال حاضر شما صادر شده است پس اگر در آمد شما كمتر و يا مخارجتان بيشتر شود شما بخاطر فشار مالي ميتوانيد تقاضاي تعديل و كمتر شدن اقساط را داشته باشيد و يا اگر درآمد شما زيادتر شود طرف شما ميتواند در خواست افزايش اقساط را داشته باشد .ولي در صورت بدون تغيير بودن وضعيت شما تغيير در ميزان اقساط از طرف هيچ مرجعي وجهه قانوني ندارد .(درخواست افزايش ميزان اقساط بايد مستند به دلايل جديد باشد)

اين مورد را بعنوان اشاره عنوان ميكنم كه عقد كردن يك دختر و ايجاد فاصله بين عقد و عروسي اين مشكلات را ايجاد ميكند .

اگر اين دوران بصورت محرميت به صورت صيغه موقت و يا اصلاً بدون محرميت بود اين مشكلات گريبانگير شما نميشد .

البته در اين شرايط هم ممكن است تعدادي از مردها بدون اينكه مسوليت بر عهده بگيرند با اتمام زمان صيغه ديگر زير بار عقد و ازدواج نروند .

ولي بهر حال اين نحوه عقد و سپس عدم تمكين و حق حبس در ديد عرف و انصاف بيشتر به فريب و كلاهبرداري شباهت دارد .